DÖNEL PARABOLOİD ŞEKLİNDEKİ PARÇALARIN BSD FREZE TEZGAHLARINDA İMALATININ ARAŞTIRILMASI

Giriş
SD’li takım tezgahları, belirli bir parçayı işlemek için kesici hareketlerini ve yürütülmesi gereken işlemleri tanımlayan SD kodunda yazılmış, deyim veya blok dizilerinden oluşan program tarafından kontrol edilir. ISO 6983/1 gibi uluslar arası SD kodu standartları olmasına rağmen, farklı üreticiler tarafından yapılmış SD denetleyiciler farklı SD kodlarını kullanırlar. Bu yüzden SD programı, farklı tasarımlardaki denetleyiciler üzerinde taşınabilir değildir. Bu durum ise imalat açısından birtakım güçlüklere sebep olmaktadır.
 Bir parçanın veya makine elamanının mümkün olan en basit biçimde tasarımının gerekli olmasına rağmen bir tasarım mühendisinin, istenen profilin parçaları olarak kavisli yüzeyler kullanmak zorunda olduğu bir çok durum vardır. Matematiksel olarak bir yüzey, sürekli olarak, f(x, y,z) = 0 ilişkisini koruyarak uzayda hareket eden bir noktanın ( ) x, y,z geometrik yeridir. Mühendislik tasarımında yaygın olarak kullanılan yüzeyler grubu, 0 2 2 2 ax +by +cz + fyz + gzx + hxy + px + qy + rz + d = biçiminde, ikinci dereceden bir genel
denklem vasıtasıyla tanımlanan ve konik yüzeyler olarak bilinen yüzeylerden oluşur. İzmir Torna Bu tür yüzeylerin BSD freze tezgahlarında imalatlarına yönelik çeşitli çalışmalar devam etmektedir (Fischer, 1986). Bundan önceki bir araştırmada, serbest eğrilerle şekillendirilmiş yüzey modelleri için takım yollarının oluşturulması için bir algoritmanın geliştirilmesine yönelik çalışma yapılmıştır (Elber vd., 1993). Yine diğer bir araştırmada, bir telefon ahizesi bilgisayar destekli tasarım BDT programıyla modellenmiş, yine aynı ortamda bu modelden yararlanarak kalıp yüzeyleri oluşturulmuştur. BDİ programıyla takım yolları hazırlanmış ve BSD
tezgahında imalatı gerçekleştirilmiştir (Erdman, 1985; Anonim, 1997). Ayrıca serbest sistemli makro programlama ile delik delme programı üzerinde çeşitli çalışmalar yapılmıştır (Anonim, 1998; Balcı, 1993; Besant, 1982). BSD torna ve freze tezgahları üzerinde dönel ve prizmatik iş parçalarını işleyecek parça programlarının otomatik üretimi ve kontrolü için C programlama dili kullanılarak iki sistemin geliştirilmesi ve kullanılması açıklanmıştır (Dereli ve Filiz, 2000). İzmir Torna  OPPS-ROT da dönen parçalar için hazır bir BSD programı kullanılarak parça modeli çizilmiştir. Daha sonra, işleme operasyonları tanımlanmış ve kesici takımlar, bilgi girişleri ve işleme topolojisi kullanılarak seçilmiştir. Optimum kesme şartları belirlenmiş ve bir BSD/BDİ
veri tabanında toplanmıştır. Daha sonra parça programları, BSD/BDİ veri tabanında toplanmış bilgiler kullanılarak standart ISO kodlarında otomatik olarak oluşturulmuştur. Yine prizmatik parçalar için, dik işlem merkezli BSD freze tezgahlarında genetik algoritmalar kullanılarak işlem planlama fonksiyonlarının optimizasyonu için çalışma yapılmıştır (Filiz vd., 1994; Dereli ve Filiz, 1999). Başka bir araştırmada, günümüzde nümerik kontrollü tezgahlar da kullanılan çeşitli programlama teknikleri hakkında bilgiler verilerek bu programlama tekniklerinin özelliklerini anlatan bir araştırma çalışması da yapılmıştır (Karagöz, 2000).
 Bu çalışmada, son yıllarda BSD tezgahlarının ülkemizde de giderek yaygınlaşması dikkate alınarak, konik yüzeylerden biri olan dönel paraboloid için, makro programlama ile genel bir SD programı hazırlanmıştır.

Kesici Takım Malzemelerinin Tarihsel Gelişimi

Kesici Takım Malzemeleri Kesici Takımların tarihsel gelişimi aşağıda yazıldığı sıraya göre gerçekleşmiştir. 1. Karbon çeliği 2. HSS
3. Döküm Alaşımlar 4. İyileştirilmiş HSS
5. Karbürler (Sinterlenmiş karbürler) 6. Seramikler 7. Sermetler 8. Kaplamalı Karbürler 9. Çok kristalli elmas (PCD) 10. CBN Burada kesici takım malzemelerinden günümüzde en çok kullanılanlar kısaca incelenecektir.

4.2.1.1 Sinterlenmiş Karbürler Sinterlenmiş karbür bir bağlayıcı içindeki farklı karbürlerden oluşmuş toz metalurjisi ürünüdür. S.K sert karbür parçacıkların bir bağlayıcı içerisinde sinterlenmesiyle elde edilir.  Tungsten karbür (WC)  Titanyum karbür (TiC)  Tantal karbür (TaC)  Niyobyum karbür (NbC)  Kobalt bağlayıcı maddelerdir. Karbürler kendi içerisinde de çözünerek bağlayıcı olmaksızın da S.K yapısı oluşturabilirler. Sert parçacıkların büyüklükleri 1-10 mikron arasındadır. Toplam hacmin %60-95’ini bu sert parçacıklar kaplar. S.K uçların kaliteleri şu özelliklere bağlı olarak belirlenir. 1. Sert parçacıkların tipi-büyüklükleri 2. Bağlayıcının tipi ve oranı 3. Üretim teknikleri 4. Kalite WC-Co karbürleri ilk geliştirilen karbürlerdir. Daha çok dökme demir için uygundurlar. olmak üzere iki farklı sinterlenmiş karbür olarak bilinirler. Bu S.K tipi çelik işlerken KRATER aşınmasına karşı dayanıksızdır. Talaş yüzeyinde çelikle
sk. Uç arasında kimyasal reaksiyon söz konusudur. Karbon ile östenitin afinitesi takımdan, talaş yüzeyine üzerine akan talaşa, karbon akışına neden olur ve bir krater oluşur. TiC ve TaC; WC’e göre çok daha kararlıdır.Bu karbürler çeliğin yüksek sıcaklıklarda
işlenmesi sırasında krater oluşumuna karşı daha dirençlidirler. BAÜ. MMF. Makina Müh. Bölümü Doç.Dr. Ali ORALCNC Takım Tezgahları Ders Notları Doç.Dr. Ali ORAL
52
TiC: Son derece serttir. Ancak sertlik; sıcaklık yüksek kesme hızlarındaki değere ulaştığında düşer. Sinterlenmiş Karbürler metallerle karşılaştırıldığında; çok daha sert, çok daha yüksek basma mukavemetine sahip, ancak çekme mukavemetinden zayıftır. Elastik modülleri çeliklerin 2-3
katı üstündedir. Sinterlenmiş karbürler uzun delikler için delik kateri malzemesi olarak
kullanılırlar. Sehimleri minimumdur.