DENEY MALZEMESİNİN SEÇİMİ ve BOYUTLANDIRILMASI

Yapılan çalışmada, imalatı yapılacak olan dişlinin malzemesi olarak kolay işlenmesi sebebiyle polyamid türü
I plastik bir malzeme seçildi. Başlangıçta, modülü 8 mm, diş sayısı 14 ve basınç açısı 20° olan bir düz dişlinin
boyutlandırılması yapıldı. Bu'ölçülere göre, imalatı yapılacak olan silindirik düz dişlinin taslağı hazırlandı.
İmalatı yapılan dişliye ait temel büyüklükler, dişlinin modülü ve diş sayısı dikkate alınarak aşağıdaki
formüllere göre boyudandınldı. Dişlinin bütün diş profillerinin aynı hassasiyette olması için bağlama sistemi olarak, bir torna tezgahının universal aynası kullanılmıştır. Ayna CNC freze tezgahının tablasına cıvata ve pabuçlarla sabidenmiştir. İmalatı yapılan dişli taslağı aynaya bağlanmıştır.
CNC PROGRAMI ile İŞ PARÇASININ
İŞLENMESİ
Taslağı hazırlanan silindirik düz dişlinin evolvent profili eğri denklemleri çıkarıldı. Bu denklemlerin
nümerik çözümlerine göre Fanuk sistemli makro programlar oluşturularak imalat programı geliştirildi.
Dişlinin imalatı bu imalat programına göre, akış şeması aşağıda verilen programın işlem basamaklarına
göre yapıldı DİŞLİ EVOLVENT PROFİLİ ve YÜZEY
PÜRÜZLÜLÜĞÜNÜN ÖLÇÜLMESİ
imal edilen dişlilerin evolvent profilinin ve basınç açısının kontrolü, Şekil 4'de görülen, Kayseri
TAKSAN A.Ş. deki kalite kontrol laboratuvarında bulunan; minimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 20
mm, maksimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 600 mm, maksimum diş üstü çapı 650 mm, minimum diş
46 büyüklüğü 0.5 mm(modül), maksimum diş büyüklüğü 20 mm(modül), helis açısı 0° ila 60° (ß=0°...60°),
kaydedici ünitenin hata büyütme oranı 250, 500,1000 ve 2000, temel dairesini okuma hassasiyeti 0.001 mm, helis açısını okuma hassasiyeti 1 saniye, maksimum dışlı ağırlığı 500 kg., iki punta arası maksimum kızak
hareketi (dikey olarak) 150 mm, hareketli ucun maksimum ayarlanabilir mesafesi 250 mm ve harekedı
ucunun maksimum hareket alanı 400 mm olan SP 60

Dişli İmalatı Yapan Yerler

Helisel Olukların Açılması
Küçük ve büyük adımlı helisel olukları genellikle freze tezgâhlarında açarız. Tezgâhın
helisel oluk ve kanal açması için gerekli donanımlarının olması lazımdır. Bunlar dişli
çarklar, paraçol, malafalar, divizörler, punta ve diğer avadanlıklardır.

Küçük Adımlı Helisel Olukların Açılması
Freze tezgâhlarında 120 mm'ye kadar olan helisel olukları kapsamaktadır. Freze
tezgâhlarında genellikle dik başlıkla veya üniversal başlık kullanarak açılır. Böylece helisel
kanal profilini de düzgün elde ederiz. Modül profilli parmak freze çakıları dişli çarklar için
tercih edilir. Diğer kanal ve helisler için kanalın özelliğine ve biçimine uygun freze çakıları
seçilir. Kesici aletler pens tertibatı ile bağlanarak kullanılırsa, daha düzgün bir frezeleme ve
profil elde edilir. Dişli çarkların ve diğer helisel olukların açılması için, tabla milinden dişli
çarklar vasıtasıyla ilerleme ve dönme hareketi alınarak divizörlerin kuyruk malafasından iş
parçasına dönme (helisel) hareketi verilir.
Tabla mili ile D K M (divizör kuyruk malafası) arasındaki oranı sağlayabilmek için
aşağıdaki formül kullanılarak bulunan dişliler kullanılır.
H
Ht
b
a
=
Çevrilen
Çeviren
d
H
tg
π *
α
a = Tabla miline takılan, çeviren dişli çark
b = D K M’ye takılan, çevrilen dişli çark
H = Açılacak helis kanalın adımı
Ht = Tezgâh tabla mili adımı ( genellikle 6 mm’dir).
α = Başlığa verilecek açı