DENEY MALZEMESİNİN SEÇİMİ ve BOYUTLANDIRILMASI

Yapılan çalışmada, imalatı yapılacak olan dişlinin malzemesi olarak kolay işlenmesi sebebiyle polyamid türü
I plastik bir malzeme seçildi. Başlangıçta, modülü 8 mm, diş sayısı 14 ve basınç açısı 20° olan bir düz dişlinin
boyutlandırılması yapıldı. Bu'ölçülere göre, imalatı yapılacak olan silindirik düz dişlinin taslağı hazırlandı.
İmalatı yapılan dişliye ait temel büyüklükler, dişlinin modülü ve diş sayısı dikkate alınarak aşağıdaki
formüllere göre boyudandınldı. Dişlinin bütün diş profillerinin aynı hassasiyette olması için bağlama sistemi olarak, bir torna tezgahının universal aynası kullanılmıştır. Ayna CNC freze tezgahının tablasına cıvata ve pabuçlarla sabidenmiştir. İmalatı yapılan dişli taslağı aynaya bağlanmıştır.
CNC PROGRAMI ile İŞ PARÇASININ
İŞLENMESİ
Taslağı hazırlanan silindirik düz dişlinin evolvent profili eğri denklemleri çıkarıldı. Bu denklemlerin
nümerik çözümlerine göre Fanuk sistemli makro programlar oluşturularak imalat programı geliştirildi.
Dişlinin imalatı bu imalat programına göre, akış şeması aşağıda verilen programın işlem basamaklarına
göre yapıldı DİŞLİ EVOLVENT PROFİLİ ve YÜZEY
PÜRÜZLÜLÜĞÜNÜN ÖLÇÜLMESİ
imal edilen dişlilerin evolvent profilinin ve basınç açısının kontrolü, Şekil 4'de görülen, Kayseri
TAKSAN A.Ş. deki kalite kontrol laboratuvarında bulunan; minimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 20
mm, maksimum ayarlanabilir temel dairesi çapı 600 mm, maksimum diş üstü çapı 650 mm, minimum diş
46 büyüklüğü 0.5 mm(modül), maksimum diş büyüklüğü 20 mm(modül), helis açısı 0° ila 60° (ß=0°...60°),
kaydedici ünitenin hata büyütme oranı 250, 500,1000 ve 2000, temel dairesini okuma hassasiyeti 0.001 mm, helis açısını okuma hassasiyeti 1 saniye, maksimum dışlı ağırlığı 500 kg., iki punta arası maksimum kızak
hareketi (dikey olarak) 150 mm, hareketli ucun maksimum ayarlanabilir mesafesi 250 mm ve harekedı
ucunun maksimum hareket alanı 400 mm olan SP 60

HELİSEL OLUK ELEMANLARININ HESAPLANMASI

Yukarıdaki şekil, helisin tanımlarından 1.'si olan dik üçgenin hipotenüsünün silindir
üzerine sarılması ile oluşan helis eğrisini ifade etmektedir.
Silindirin Çevresi = Dt * π
Dt = Dişüstü çapı,
Mn = Modül
T=Dişli adımı = Mn * π bilinen elemanlardan yararlanarak diğer elemanların
değerlerini elde edebiliriz.
1-Helis adımı =
H = Dt * π * Tang α =
Helisin iş parçası etrafında bir
tur yaptığında doğrusal olarak
kat ettiği uzunluk ölçüsüdür.
Şekil 1.3: Helis adımının gösterilmesi
2-Tg α =Helis açısı = Helis adımı/Çevre = H/ (Dt * π) =
Tgα = Karşı dik kenarın /Komşu dik kenara oranına eşit olacağından bu dik
kenarları oluşturan değerleri yerlerine koyar ve gerekli sadeleştirmeleri yaparsak helis
yükselme sarım açısının değerini hesaplama yöntemi ile buluruz.
Tgα = Helis yükselim açısı =Helis açısı.
Ç= Dt x π
T = Mn x π
H = Dt x π x tg α
Tgα =H/Dt x π
Ç = Çevre
T = Dişli adımı
Dt = Diş üstü çapı
Mn = Normal modül
H= Adım
α = Helis açısı